Bij een röntgenfoto van het gebit komt soms iets onverwachts naar voren: een extra tand die niet “hoort” in het standaard gebitspatroon.
Veel mensen zijn verbaasd wanneer ze horen dat niet iedereen precies 32 tanden heeft. Sterker nog: bij een klein deel van de bevolking groeien er juist extra tanden.
Deze aandoening heet hyperdontie.
Maar wat betekent het als je een extra tand hebt? En is behandeling altijd nodig?
Voorbeeld uit de praktijk: dubbele verstandskiezen in de bovenkaak
Op de röntgenfoto bij dit artikel is een bijzonder verschijnsel te zien: dubbele verstandskiezen in de bovenkaak.
In dit geval is er naast de “normale” verstandskies nog een extra kies aanwezig, die dieper in het kaakbot ligt. Dit is een vorm van hyperdontie die vaak onopgemerkt blijft totdat er een röntgenfoto wordt gemaakt.
Wat dit beeld extra interessant maakt, is dat het soms tot verwarring kan leiden. Wanneer een verstandskies wordt verwijderd en er later opnieuw een kies zichtbaar lijkt op dezelfde plek, kan de indruk ontstaan dat de verstandskies is “teruggegroeid”.
In werkelijkheid groeit een verstandskies niet terug. Wat hier gebeurt, is dat er al een tweede verstandskies aanwezig was, die eerder niet goed zichtbaar was of nog niet in beeld kwam.
Dit soort situaties onderstrepen het belang van goede beeldvorming en een zorgvuldige beoordeling door de kaakchirurg.
Wat is hyperdontie?
Hyperdontie is een ontwikkelingsafwijking waarbij één of meerdere extra gebitselementen ontstaan naast het normale aantal tanden en kiezen.
Een normaal volwassen gebit bestaat uit 32 tanden en kiezen (inclusief verstandskiezen). Bij hyperdontie kunnen daar één of meerdere extra tanden bijkomen.
Deze extra tanden kunnen:
- volledig doorbreken in de mond
- gedeeltelijk zichtbaar zijn
- of volledig in het kaakbot liggen en alleen op een röntgenfoto zichtbaar zijn
Hyperdontie wordt vaak toevallig ontdekt op een panoramische röntgenfoto of 3D-scan.
Hoe ontstaat een extra tand?
De exacte oorzaak van hyperdontie is niet altijd duidelijk. Er wordt gedacht dat het te maken heeft met een verstoring in de vroege tandontwikkeling tijdens de embryonale fase.
Factoren die een rol kunnen spelen zijn:
- genetische aanleg
- ontwikkelingsvariaties in het tandkiemweefsel
- syndromale aandoeningen (in zeldzame gevallen)
In de meeste gevallen komt hyperdontie echter geïsoleerd voor, zonder andere afwijkingen.
Moet een extra tand behandeld worden?
Niet elke extra tand hoeft verwijderd te worden. De behandeling hangt volledig af van de situatie.
Een extra tand wordt meestal alleen verwijderd wanneer deze:
- ruimtegebrek veroorzaakt in de kaak
- normale doorbraak van andere tanden belemmert
- scheefstand of orthodontische problemen veroorzaakt
- ontstekingen of pijnklachten geeft
- functionele problemen geeft in het gebit
Wanneer een extra tand geen klachten geeft en geen invloed heeft op de stand van het gebit, kan gekozen worden voor controle in plaats van behandeling.
Hoe wordt hyperdontie vastgesteld en behandeld?
Hyperdontie wordt meestal vastgesteld via:
- panoramische röntgenfoto (OPT) of
- 3D CBCT-scan
De behandeling kan bestaan uit:
- chirurgische verwijdering door een kaakchirurg (MKA-chirurg)
- of actieve monitoring zonder ingreep
Bij MKA ’t klooster wordt altijd eerst gekeken naar:
- de ligging van de extra tand
- de relatie met omliggende tanden en zenuwen
- de risico’s van wel of niet behandelen
Herstel en risico’s bij verwijdering
Wanneer een extra tand chirurgisch wordt verwijderd, is het herstel vergelijkbaar met andere kaakchirurgische ingrepen.
Mogelijke tijdelijke klachten zijn:
- zwelling
- lichte pijn of gevoeligheid
- beperkte mondopening
- tijdelijke verkleuring of stijfheid
De meeste klachten verdwijnen binnen enkele dagen tot een week.
Wat is het resultaat?
Het doel van behandeling is niet simpelweg het “weghalen van een extra tand”, maar het beschermen van de mondgezondheid op lange termijn.
Het resultaat kan zijn:
- behoud van een goede tandstand
- voorkomen van orthodontische problemen
- stabiele kaakontwikkeling
- minder risico op toekomstige complicaties
In veel gevallen leidt een juiste beslissing (behandelen of juist niet behandelen) tot rust en voorspelbaarheid in het gebit.
In het kort
Hyperdontie (het hebben van extra tanden) is een zeldzame maar belangrijke variatie in de ontwikkeling van het gebit. Vaak wordt het toevallig ontdekt en is het niet direct een probleem, maar in sommige gevallen kan behandeling nodig zijn om het gebit gezond en stabiel te houden.
Bij MKA ’t klooster beoordelen we altijd zorgvuldig of een extra tand behandeld moet worden of veilig kan worden gevolgd.
Twijfel je na een röntgenfoto of er sprake is van een extra tand in jouw gebit? Dan kan een consult bij de kaakchirurg duidelijkheid geven over de beste aanpak in jouw situatie.

