Een huidtumor in het gezicht roept vaak direct vragen op. Wat is het precies? Moet het worden verwijderd? Hoe groot wordt de wond? En blijft er een zichtbaar litteken achter?
Wanneer onderzoek uitwijst dat een huidtumor kwaadaardig is, is het belangrijkste doel van de behandeling om de tumor volledig te verwijderen. Tegelijkertijd willen we zoveel mogelijk gezond weefsel behouden. Juist in het gezicht is dat belangrijk, omdat een operatie niet alleen invloed kan hebben op het uiterlijk, maar ook op de functie.
De plaats van de tumor speelt daarbij een belangrijke rol. Een huidtumor op de wang is bijvoorbeeld anders dan een tumor op de neus, het ooglid, de lip of het oor. Op deze plaatsen kunnen kleine verschillen in de hoeveelheid verwijderd weefsel al gevolgen hebben voor de vorm of functie van het gezicht.
Daarom begint een goede behandeling niet pas tijdens de operatie. Eerst moet duidelijk zijn wat voor huidtumor het is. Daarna kan de arts bepalen hoe de tumor het beste kan worden verwijderd.
Wat is een biopt?
De behandeling van een huidtumor begint met het stellen van de juiste diagnose. Een huidafwijking kan er verdacht uitzien, maar aan de buitenkant is niet altijd te zien om welke afwijking het precies gaat.
Om daar duidelijkheid over te krijgen, kan de arts een biopt nemen. Bij een biopt wordt een klein stukje weefsel van de huidafwijking verwijderd. De patholoog onderzoekt dit weefsel en kan onder de microscoop vaststellen om welk type afwijking het gaat en welke kenmerken de afwijking heeft.
Een biopt is dus vooral bedoeld om antwoord te geven op de vraag: Wat is deze huidafwijking precies?
Bij sommige huidafwijkingen is het belangrijk om de hele verdachte afwijking te verwijderen voor onderzoek. Dat noemen we een excisiebiopt.
Bij een verdenking op een melanoom heeft een excisiebiopt de voorkeur. De verdachte pigmentafwijking wordt dan in zijn geheel verwijderd, meestal met een kleine marge rondom de afwijking. Het verwijderde weefsel wordt vervolgens onderzocht door de patholoog.
Bij een melanoom kan op deze manier onder andere worden vastgesteld hoe dik de tumor is. Die dikte is belangrijk voor het bepalen van de verdere behandeling.
Hoeveel moet er worden verwijderd?
Wanneer duidelijk is om welk type huidtumor het gaat, kan worden bepaald welke behandeling nodig is.
De hoeveelheid weefsel die rondom een tumor wordt verwijderd, noemen we de marge. Die marge is niet voor iedere huidtumor hetzelfde en hangt af van de type en kenmerken van de tumor.
Bij sommige huidtumoren kunnen tumorcellen buiten het zichtbare huidplekje aanwezig zijn. Aan de buitenkant is dan niet zichtbaar waar de tumor ophoudt. Daarom is het nodig om rondom de zichtbare afwijking ook een rand gezond ogende huid mee te verwijderen. Hoe groot die marge moet zijn, verschilt per type huidtumor en is onder andere afhankelijk van het risicoprofiel van de tumor.
Wat gebeurt er met het verwijderde weefsel?
Na een chirurgische verwijdering onderzoekt de patholoog het weefsel. Daarbij wordt onder andere gekeken of de tumor volledig is verwijderd.
Aan de randen van het verwijderde weefsel wordt gekeken of daar nog tumorcellen aanwezig zijn. Wanneer de tumor niet tot aan de rand van het verwijderde weefsel aanwezig is, spreken we van tumorvrije snijvlakken. Dat betekent dat er geen tumorcellen zijn aangetroffen aan de buitenrand van het onderzochte weefsel.
Als uit het onderzoek blijkt dat de tumor niet volledig is verwijderd, kan een aanvullende behandeling nodig zijn. De arts stemt de verdere behandeling dan af op het type tumor en de bevindingen van de patholoog.
Het doel blijft steeds hetzelfde: de tumor zo volledig mogelijk verwijderen en tegelijkertijd zorgvuldig omgaan met gezond weefsel.
Waarom is weefsel sparen en de plaats van de tumor in het gezicht extra belangrijk?
Bij een huidtumor in het gezicht moet steeds een balans worden gevonden tussen twee belangrijke doelen: de tumor volledig verwijderen én zoveel mogelijk gezonde huid en belangrijke structuren behouden.
Dat is vooral belangrijk op plaatsen waar huid en onderliggende weefsels ook een belangrijke functie hebben. Het gezicht bestaat uit verschillende gebieden met ieder hun eigen anatomie en functie.
Een kleine huidtumor op de wang kan bijvoorbeeld relatief eenvoudig worden verwijderd en gesloten. Rond het oog, de neus of de lip kan dezelfde hoeveelheid verwijderd weefsel veel meer gevolgen hebben.
Rond het ooglid moet bijvoorbeeld de functie van het ooglid, zoals bevochten en sluiten, behouden blijven. Bij de lip is beweging belangrijk. Bij de neus speelt doorgankelijkheid een rol.
Daarom is een operatie aan een huidtumor in het gezicht meer dan alleen het verwijderen van een huidafwijking en is de reconstructie al onderdeel van het behandelplan voordat de tumor wordt verwijderd.
Er moet vooraf worden nagedacht over het hele gebied: Wat moet worden verwijderd om de tumor goed te behandelen, en hoe kunnen we daarna de vorm en functie van het gezicht zo goed mogelijk herstellen?
Voor wie geschikt?
Een chirurgische behandeling is geschikt voor veel patiënten met een huidtumor in het gezicht wanneer volledige verwijdering van de tumor mogelijk en wenselijk is.
Welke behandeling het beste past, verschilt per patiënt. Daarbij wordt onder andere gekeken naar:
- het type huidtumor;
- de grootte en diepte;
- de plaats in het gezicht;
- de kenmerken van de tumor;
- of de tumor eerder is behandeld;
- het risico op terugkeer;
- de algemene gezondheid van de patiënt;
- en de gevolgen van de behandeling voor functie en uiterlijk.
De behandeling wordt daarom altijd afgestemd op de individuele situatie.
Herstel & risico’s
Na het verwijderen van een huidtumor ontstaat een wond. Hoe groot en diep die wond is, hangt af van de grootte en plaats van de tumor, van de marge die nodig is om de tumor volledig te verwijderen en de vorm van reconstructie.
Na de operatie kan het gebied gezwollen of blauw verkleurd zijn. Ook kan de huid rondom het litteken tijdelijk minder gevoelig aanvoelen.
Zoals bij iedere operatie zijn er risico’s. Denk bijvoorbeeld aan:
- een nabloeding;
- een infectie;
- een vertraagde wondgenezing;
- problemen met de wond;
- een opvallend of verdikt litteken;
- tijdelijke of blijvende gevoelsverandering;
- een verandering van de contour;
- asymmetrie;
- of de noodzaak van een aanvullende behandeling wanneer blijkt dat de tumor niet volledig is verwijderd.
Het litteken is in het begin meestal duidelijker zichtbaar. De kleur, dikte en soepelheid van een litteken kunnen gedurende maanden veranderen. Het uiteindelijke resultaat is daarom niet direct na de operatie te beoordelen.
Resultaat
Bij de behandeling van een huidtumor staat één doel voorop: de tumor zo volledig mogelijk verwijderen.
Tegelijkertijd wordt in het gezicht zoveel mogelijk rekening gehouden met de functie en de natuurlijke vorm van het gezicht. Het uiteindelijke resultaat hangt af van verschillende factoren, zoals:
- het type en de eigenschappen van de tumor;
- de plaats en grootte van het defect;
- de gekozen manier van sluiten of reconstrueren;
- en de individuele wondgenezing.
Iedere chirurgische ingreep waarbij huid wordt verwijderd, laat een litteken achter. Dat kan de arts niet voorkomen. Wel kan worden geprobeerd het litteken zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de natuurlijke lijnen en contouren van het gezicht. Het uiteindelijke resultaat ontstaat bovendien geleidelijk. Een litteken dat kort na de operatie opvallend is, kan in de maanden daarna duidelijk veranderen.
Het belangrijkste resultaat is uiteindelijk dat de tumor goed is behandeld en dat functie en vorm van het gezicht zo goed mogelijk behouden zijn gebleven.
Samenvatting
Een huidtumor in het gezicht vraagt om een zorgvuldige planning en behandeling.
De eerste stap is het stellen van de juiste diagnose met een biopt.
Wanneer duidelijk is om welk type tumor het gaat, kan worden bepaald hoeveel weefsel rondom de tumor moet worden verwijderd. Die marge verschilt per type tumor en per situatie.
Juist in het gezicht is dat belangrijk. De tumor moet zo volledig mogelijk worden verwijderd, maar tegelijkertijd willen we zoveel mogelijk gezonde huid en belangrijke structuren behouden.
Daarom kijkt de arts bij een huidtumor in het gezicht niet alleen naar wat er moet worden verwijderd, maar ook naar wat daarna nodig is om het gezicht zo goed mogelijk te herstellen.
Heeft u een huidafwijking in het gezicht?
Een huidafwijking die groeit, verandert, bloedt of niet geneest, verdient aandacht. Heeft u een dergelijke afwijking? Bespreek deze dan met uw behandelend arts.
Wanneer een huidtumor is vastgesteld en een chirurgische behandeling nodig is, is het belangrijk om vooraf te bespreken wat de behandeling inhoudt, hoeveel weefsel waarschijnlijk moet worden verwijderd en welke mogelijkheden er zijn om het ontstane defect te herstellen.
Een goede behandeling begint met een juiste diagnose en een zorgvuldig behandelplan.
Meer lezen over huidkanker in het gezicht?
Lees ook onze artikelen:

